خیام نیشابوری

 
 
خیام نیشابوری
 
 روز گذشته، یکشنبه مورخ 13930228 روز بزرگداشت حکیم عالیقدر عمر خیام نیشابوری بود. این مناسبت رو بهانه کردم تا چند خطی از این بزرگوار بنویسم

حکیم ابوالفتح عمربن ابراهیم الخیامی مشهور به "خیام" فیلسوف و ریاضیدان و منجم و شاعر ایرانی در سال ۴۳۹ هجری قمری در نیشابور زاده شد. وی در ترتیب رصد ملکشاهی و اصلاح تقویم جلالی همکاری داشت. وی اشعاری به زبان پارسی و تازی و کتابهایی نیز به هر دو زبان دارد. از آثار او در ریاضی و جبر و مقابله رساله فی شرح ما اشکل من مصادرات کتاب اقلیدس، رساله فی الاحتیال لمعرفه مقداری الذهب و الفضه فی جسم مرکب منهما، و لوازم الامکنه را می‌توان نام برد. وی به سال ۵۲۶ هجری قمری درگذشت. رباعیات او شهرت جهانی دارد.

نمی دونم تا حالا دقت کردید یا نه؟ اکثر کسانی که ریاضی میخونند به شعر و شاعری و هنر خیلی علاقه دارند. نمونه بارزش رو هم زمانهای کنکور ریاضی و هنر میتونید ببینید که چقدر از کسانی که ریاضی شرکت میکنند هنر هم شرکت کرده اند. این درحالیه که ریاضی با منطق سروکار داره ولی هنر با احساس.

خیام با تمام منطقش و احساسات شاعرانش، تقویم جلالی یا همون شمسی رو هم برای ما به یادگار گذاشت. بله تقویم شمسی که مبدا و مآخذ حساب و کتاب روزهای این دورهء ماست، از جمله یادگارهای خیام نیشابوریه.

در پایین هم اشارهء مختصری به سه بیت شعر این بزرگوار کردم:

 

اسرار ازل را نه تو دانی و نه من                 وین حل معما نه تو خوانی و نه من

هست از پس پرده، گفتگوی من و تو         چون پرده بر افتد نه تو مانی و نه من

 

گویند، بهشت  و حور و کوثر باشد             جویِ می و شیر و شهد و شکر  باشد

پر کــن  قـدحِ  بـاده  و بـر دستم  نِه            نـقدی ز هزار نـسیه، بـهتـر باشد

 

جامی است که عقل آفرین می زندش       صد بوسه ز مهر بر جبین می زندش

این کوزه گر دهر چنین جام لطیف             می سازد و  باز بر  زمین می زندش

 منبع اشعار: سایت گنجور